Bazı şarkıların zirveye çıkması zaman alır. Renata Flores “LAMBRASCHA”yı geçtiğimiz nisan ayında yayınladı ve parça tam yedi ay sonra WorldWidePop Top 100 listesine tırmandı. Nedenini anlamak hiç zor değil. Keçuvaca rap’in kraliçesi, İnkaların dilini alıp Güney Afrika çıkışlı bir Amapiano ritminin üzerine yerleştirmiş; 1:05’te o ilk log drum drop’u girdiği anda, tek kelime anlamasanız bile ritme kapılıp kafa sallamaya başlıyorsunuz. Bu hafta Guardian da onun hikayesini anlatmak için Ayacucho’ya bir muhabir gönderdi; yani kendisini yakalamak için bundan daha iyi bir zaman olamaz.
Renata Flores kimdir?
25 yaşındaki Renata Flores, Peru’nun güney And Dağları’nda yer alan Ayacucho şehrinden geliyor. Şarkılarını ve rap’ini İnkaların dili olan Keçuvaca söylüyor; bu dil, And Dağları boyunca yarısı Peru’da olmak üzere yaklaşık 8 milyon konuşuruyla Güney Amerika’da en yaygın konuşulan yerli dil konumunda. Anne ve babası ona bu dili hiç öğretmemiş. Keçuvaca konuşmanın küçümsendiği bir dönemde büyüdükleri için kızlarının da aynı şeyi yaşamasını istememişler. O da bu dili kendi isteğiyle anneannesi ve babaannesinden öğrenmeyi seçmiş.
Bu kararın karşılığını da çok hızlı aldı. 14 yaşındayken büyükannelerinin yardımıyla Michael Jackson’ın “The Way You Make Me Feel” şarkısını Keçuvacaya çevirdi ve bu cover tüm Latin Amerika’da viral oldu. Tek seferlik bir viral fenomen olarak kalmak yerine, beat’lerin altına And enstrümanlarını yerleştirdiği trap, rap, hip-hop ve reggaeton parçalarıyla sağlam bir kariyer inşa etti. The New York Times 2020’de onu Peru’nun Keçuvaca rap kraliçesi ilan etti ve ilk albümü Isqun (Keçuvacada “dokuz”) 2021’de dinleyiciyle buluştu. 2026’da ise müziğini Avrupa turnesine taşıyarak Oslo, Brüksel, Berlin ve Barselona’da sahne aldı, İspanya’daki Festival Boreal’in kadrosunda yer buldu ve yola çıkmadan hemen önce Lima’daki ilk solo konserini verdi.
Guardian’a verdiği röportajda “Keçuvaca şarkı söylediğimde kendimi mutlu ve özgür hissediyorum” diyor. Annesi Patricia Rivera da aynı zamanda menajerliğini üstleniyor.
Kachnanikuraqmi: “hâlâ buradayız”
Flores ikinci albümü Kachnanikuraqmi için son dokunuşları yapıyor. Keçuva dilinde “hâlâ buradayız” anlamına gelen bu ismi sanatçı, genç nesil için bir umut, direniş ve kimlik mesajı olarak tanımlıyor. Bu ismin arkasında derin bir tarih yatıyor. Ayacucho, 1980’lerde ve 90’larda Peru’da Aydınlık Yol ile güvenlik güçleri arasındaki çatışmanın tam merkezindeydi; o dönemde ülke genelinde yaklaşık 70.000 kişi hayatını kaybetmiş ve tıpkı Flores’in büyükanne ve büyükbabasının ailesi gibi pek çok aile evlerinden sürülmüştü. Aralık 2022’de ise Ayacucho’daki protestoculara askerlerin ateş açması sonucu 10 kişi öldürüldü ve yeni albümde hayatını kaybedenlerin aileleri için yazılmış bir şarkı da yer alıyor.
Onun başlattığı müzik sahnesi de hâlâ burada. Artık Ayacucho’lu genç sanatçılardan oluşan koca bir dalga Keçuva dilinde kayıt yapıyor ve 2023’te Latin Grammy kazanan prodüktör Kayfex ondan “büyük bir öncü” olarak bahsediyor. O dalgayı daha önce Singing in Quechua: Renata Flores and Q’pop yazımızda incelemiştik.
WWP özeti
- Şarkı: “LAMBRASCHA” dijital platformlarda iki dakikanın altında, kısa ve net bir parça; İspanyolca söylenen akılda kalıcı bir nakarata ve Keçuva ile İspanyolca arasında gidip gelen verse’lere sahip. Fanların tek şikayeti şarkının çok çabuk bitmesi.
- Sound: Derin ve tonlamalı log drum üzerine kurulu Güney Afrika çıkışlı house tarzı Amapiano. Flores bu groove’un üzerinde adeta bunun için doğmuş gibi akıyor; 1:05 ve 1:43’teki iki drop ise DJ’lerin iple çekeceği anlar.
- Görsel dünya: Çöl kumullarında savrulan kırmızı kumaşlar, kumda dans eden bir ekip, kolonyal kemerlerin arasından kayıp geçen kaykaycılar ve örgüleri, gümüş halka küpeleri ve And kumaşlarıyla Flores. Tıpkı müziğinde olduğu gibi her karede eski ve yeni iç içe.
- Çıkış: Altafonte dağıtımıyla 23 Nisan 2026’dan beri yayında ve resmi klibi 400.000 izlenmeye yaklaştı bile.
- Son söz: Amapiano altyapısı üzerine Keçuva, sanki hep bir araya gelmesi gerekiyormuş kadar doğal tınlıyor. Kachnanikuraqmi‘ye giden yol buysa, bu albüm kesinlikle beklemeye değer.
Fanlar ne diyor
Resmi klibin altındaki yorumlar (dördüncüsü hariç İspanyolcadan çevrilmiştir):
- “Seni yıllardır takip ediyorum ve o özünü hiç kaybetmiyorsun. Peru’da gerçek bir cevherin.” – @anyeloarts2509
- “Ülkemizde bu kadar belirsizlik varken bize taze bir nefes oluyorsun.” – @vittoriom.c.n.6470
- “İki dakikalık saf sanat.” – @karelyleandres9797
- “Umarım bir gün seni ABD’de canlı izleme şansı yakalarım!” – @tf245yay
- “Seni dinlediğimde gözümün önüne And Dağları geliyor. Yaşasın babamın memleketi Ayacucho.” – @roxanapariona23
Kaynaklar
- The Guardian: The Quechua rapper and an artistic movement reclaiming language of the Incas (18 Nov 2026)
- Música Independiente Perú: Renata Flores lleva el quechua y la música andina a Europa (29 Jun 2026)
- Andina: Renata Flores, “El rap tenía que escucharse en quechua”
- El Peruano: Renata Flores, la reina del rap quechua, presenta Isqun
- TRT Español: De Ayacucho para el mundo, Renata Flores
- Wikipedia: Renata Flores