Кечуа хэлээр дуулах: Renata Flores болон Q’pop

Перугийн хотын төвүүд болон дижитал фийдүүдэд Кечуа хэлийг музейн дурсгал эсвэл түүхэн дурсамж мэтээр үздэггүй. Энэ нь сабвуфер, поп хөгжмийн дэгжин аялгуу, гиперпоп бүтцээр дамжин урсаж байна. Сүүлийн хэдэн жилд уугуул хэлээ шууд бүжгийн талбай руу гаргасан уран бүтээлчдийн давалгаа босч, бүс нутгийн Андын хөгжмийн зэмсэг, уламжлалт хэмнэлийг орчин үеийн хотын продакшн, реггетон, трап, K-pop хэв маягтай хослуулж байна. Фенүүд болон орон нутгийн хэвлэлүүд Q-pop болон urban fusion гэж өргөнөөр ангилдаг энэ хөдөлгөөн орчин үеийн поп хөгжмийн нарийвчлалтайгаар ажиллаж байна.

Энэхүү орон нутгийн ротацийн тэргүүнд Avril Navarro явж байна. Аякучо хотоос гаралтай Наварро 15 настайдаа La Voz Kids нэвтрүүлгээр анх анхаарал татаж, 2024 оны сүүлээр 18 настайдаа “Viaje” синглээр гоцлол уран бүтээлч болж тогтсон. Өөрийн хэв маягийг кечуа хэл дээрх Перугийн urban fusion гэж тодорхойлсон Наварро Латины Грэмми шагналт Gustavo Ramírez, Аякучогийн продюсер, DJ Kayfex зэрэг хүнд жинтэй хамтрагчидтай ажилласан. Түүний дуу чимээ шууд клубт тохирсон хэмнэл рүү чиглэсэн: түүний анхны таван трек бүхий EP Mi Eterno Kuyaycha нь түүний “qumbias” гэж нэрлэсэн зүйлийг хүргэж, Los Destellos-ын “Elsa” зэрэг Перугийн кумбиа хөгжмийн суурь каталогоо продюсер Kiwan-тай хамт дахин төсөөлж, хотын цохилт, Андын элементүүд, кечуа хэл дээрх үгсийг Marci la Anomalía-тай хамтарсан “Qamuy Qamuy” зэрэг тректэй хослуулсан.

Өндөр энергитэй электрон туршилтуудын зам мөн адил хурдан Qorianka, өөрөөр хэлбэл Gardenia Reynoso-ийн төслөөр дамжин урсаж байна. Түүний 2025 оны хоёрдугаар сард гарсан “Upallay” сингл — түүний анхны оригинал бүтээл — гиперпоп текстур, K-pop дууны бүтэц, Андын ардын аялгууг хооронд нь хурцлан огтолж байна. Энэхүү хосолмол хандлага интернетэд шууд цуурайтаж, нэг сонсогч видеоны доор “Me encanra que puedo captar la influencia del kpop pero también reconozco los sonidos de la música andina” (“K-pop-ийн нөлөөг олж харж байгаа ч Андын хөгжмийн авиаг ч бас таньж байна, надад таалагдаж байна”) гэж бичжээ.

Энэхүү электрон болон поп өнгийг SÖFY хуваалцаж байна. Тэрээр интернэт коверуудыг нийтэлж эхэлснээсээ эхлээд Corazón Imperial студийн цомгоороо бүрэн хэмжээний релиз рүү шилжиж, испани, кечуа хэлний хооронд ээлжлэн дуулж байна. 2023 оны аравдугаар сарын “KILLACHKINMI” болон 2025 оны гуравдугаар сарын “FANTASÍA” зэрэг релизүүдээр дамжуулан түүний хувьслыг ажиглахад тэрээр Аякучо болон улс даяарх залуу үзэгчидтэй шууд холбогддог өвөрмөц поп идентитиг бэхжүүлсэн.

Q-pop-ын шууд суурийг Ленин Тамаёо барьж байна. Эхэндээ энэ шошгыг ганцаараа тээж явсан Тамаёо Өмнөд Солонгос попын синхрон хореографи, хурц аялгуу, цэвэрхэн вокалыг Анд-ын хэмнэлд дүрж өгсөн. 2025 оны 3-р сард тэрээр AMARU II төслөөсөө “LA LLAQTA” дууны үгтэй видеог гаргаж, энэ стилийн цохилттой атака, Кечуа хэл дээрх шүлгээ улам бэхжүүлсэн.

Хойд хилээр Кичва хэлээр ярьдаг залуучуудын хөдөлгөөн Эквадорт ижил эрч хүчтэй байна. Отавалогийн Пэгүче нийгэмлэгээс гаралтай зургаан гишүүнтэй Mana Maymanda хамтлаг олон жилийн турш орчин үеийн уугуул попыг эх хэлээрээ тогтоож, 2018 оны 14 дуутай Kashnamari цомгоос эхэлж байна. Тэдний 2025 оны 2-р сард гаргасан “Juyashka Panigu” — Роберто Лема бичиж, Рэндалл Баллестеростой хамтран зохицуулсан — Отавалогийн нийгэмлэгийн сэдвүүдийг тод, ойлгомжтой аялгуутай хослуулж, “Ayapa Churi” зэрэг дуунуудаар Grande Liga Records-той хийсэн студийн каталогийг үргэлжлүүлж байна.

Энэ бүхэн Аякучогийн Рената Флоресаас эхэлдэг. Флорес 2015 онд Майкл Жексоны “The Way You Make Me Feel” дууг Кечуа хэлээр ковер хийж, 2.2 сая гаруй үзэлт авснаар нутгийн ойлголтыг өөрчилсөн. Флорес виралын шинэлэг байдлаас гадна дуугаа түүхий Латино трап, хип-хоп, реггетон, электрон продакшн руу түлхэж, уламжлалт Анд-ын хөгжмийн зэмсгүүдийг түрэмгий баруудын доор оруулсан. Түүний нутгийн хотын ландшафтад үзүүлсэн нөлөө нь Wariwillka-гийн хоёр зуун жилийн ойн рэп “Tusuriy (Bailemos)” зэрэг гудамжны үзэгдлүүдтэй зэрэгцэж, YouTube даяар вирал болсон “Tusuriy challenge”-ыг өдөөж, уугуул рэпийг үндэсний телевизэд шууд гаргаж ирсэн. 2025 он гэхэд Флорес Кечуа хэл дээрх анхны бүтээлээ мейнстрим платформууд руу гаргаж, Viña del Mar наадамд “Kutitika”-г тоглосон.

Флорес мөн энэ дууг тив даяар холбосон. 2025 оны 3-р сард тэрээр Колорадо мужид өссөн Мексикийн уугуул рэппер Xiuhtezcatl-тай “SÍGUEME” дуунд хамтарч, түүний TONATIUH цомогт зориулан бичүүлсэн. Нэг жилийн турш бүтээсэн энэ дуу Xiuhtezcatl-ыг өмнө зүг рүү Пункупата, Аякучо хотод зураг авахаар авчирч, орчин үеийн хип-хоп продакшны дотор Испани, Нахуатл, Кечуа хэлүүдийг хольсон.

Хэдийгээр энэ дуу үе үе гадагш дэлгэрдэг — саяхан Tamayo Q-pop аялгаа Тайланд руу авч, нутгийн поп хамтлаг Berry Berry-тэй хамтран тайзнаа тоглосон — гол үзэгчид нь орон нутгийнх хэвээр байна. Энэ нь Kayfex, Kiwan нартай Ayacucho-д хийсэн бичлэгүүдэд, Avril Navarro-гийн cumbia басс шугам эргэлдэх бүжгийн тайзнаа, “Upallay”-г анх сонсож буй өсвөр насныхны чихэвчний миксэд амьдардаг.

Эх сурвалж

admin

From the YouTube conversation

@dominguezmartinezxochiquet3603
Xiuhtezcatl, as an indigenous myself living in Mexico and having endured discrimination by my own people, I'm glad that you do what you do! Thank you for having the power and courage to raise our voices!
Thank you so much! Love you!
Don't you ever stop doing what you do! 🥹
We'll always support you!!!!❤️❤
♥ 523
- @Soeiaelliotclark
  No importa dónde vaya, yo sé de dónde soy.
  Sigue, sígueme hasta llegar al sol. Los Camino se unen, la profecia cumple.
  El Condor desde el sur, la águila del Norte. We have to fight false narratives.
  
  The last line is the most important. America has a superiority complex, and always has. We, as people, have believed for so long, and a lot of people still believe that we are the eagle and the people who have helped us build this country are the vultures of the south, when we have built our system and our country off the backs of Mexican families, who have helped hold our economy together. We are not better. America's complex has ruined and crashed our economy, and any stability we have, for a long time.
  
  Go back to the first line. "no importa dónde vaya, yo sé dónde soy."
  It doesn't matter where you are going.
  Yet,
  You know who you are, despite what has been deeply ingrained in our ungrateful people, our systematic failures. You know who you are, you know the people who will stand by you, and who will be true. The people who see you, face-to-face, look you in your eyes, as you are equal.
  Listen to that, not the people who will hold you back from being the person you are. Share your indigenous culture, and let the unity happen. It's the only way we grow and progress as a society. We have to continue bridging gaps. ❤
  ♥ 10
@fabioandresromanellivillot4470
Ok, yo no hablo nahuatl ni quechua, pero esto me hizo llorar. ¡Arriba nuestros pueblos indígenas! Esto es el alma de nuestros países, por más que se empeñen en olvidarlo y querer adoptar una cultura cuyo valor principal es el consumismo voraz y el materialismo radical.
♥ 609
- @turtle4llama
  We speak the languages of our oppressors. We can restore what was taken.
  ♥ 14
- @pipapipapo
  @ceciliatorres5341 jajajajaj dice tonterías señora. Seguir teniendo identidad de los pueblos originarios es lo correcto, obvio en estos tiempos se tiene que adaptar la cultura y descartar las cosas que no están bien. Usted cree que los franceses niegan sus danzas y vestimenta antigua? los noruegas acaso odian que hayan sido vikingos? los italianos odian haber sido romanos? los chinos odian sus dinastías? Es horripilante que un mexicano odie su propia cultura e historia. Sus palabras demuestran su falta de identidad y su baja autoestima.
  ♥ 7
@rapsabdur
Saludos desde las Tierras ancestrales de la Nación Gunadule en Panamá, seguimos resistiendo por medio de nuestra arte. 🔥
♥ 313
- @Xiuhtezcatl
  Fuerza a la resistencia de tu pueblo!
  ♥ 26
- @juanvasquez2050
  Saludos desde Perú - chiclayo tierra de los Moches y el señor de Sipan y Huaca Rajada
  Tengo 67 años y me gusta el movimiento urbano y más si trata de recuperar y afianzar nuestras ancestrales culturas.
  ♥ 17
@brendamusicaec
La profecía es cierta. ❤🪶🦅✊🏽 Admiración total por su arte y música, hermanos. Acá una compañera música desde Ecuador! ¡Arriba! ✨🙌🏼🤗
♥ 564
- @javiergarzontorres112
  El agua, la tierra, el aire, el sol. Y esos elementos que nos impulsan a la lucha, al amor. El alma secreta de las cosas. La conciencia universal. La memoria ancestral. La esperanza de un mundo mejor...
  ♥ 17
- @harrypatel4575
  Can you teach me your language.
  ♥ 9
@shainniasu2721
As someone who has ancestral history from Canada to Mexico to Peru, and has been following both of you for a long time, this is so meaningful. From Alaska to Argentina, we are all cousins. This is our land and it is only ours to shape. Together.
♥ 143
- @Xiuhtezcatl
  The land knows now borders <3
  ♥ 18
- @shainniasu2721
  @ more now than ever
  ♥ 1
@albertowirz
Lo máximo. Renata es una de las mejores artistas que tenemos en Perú.
♥ 157
- @juanvasquez2050
  Pero lamentablemente no tiene acogida, en cambio alejandra baigorrea y leslie saw son más conocidas 😢 Renata, Liberato Kani, Ushpa y otros son los verdaderos representantes de Perú
  ♥ 8
- @vilma7407
  @juanvasquez2050 Bueno pero nunca es tarde para conocerla y hacerla famosa.
  ♥ 2
@AcademicChola
Ver la unión de la águila (donde vivo 🇨🇦) y el cóndor (donde nací 🇵🇪) en la canción y en tantos elementos artísticos del video fue increíble! Gracias por darnos este regalito, Renata y Xiuhtezcatl. 🫶🏽🤎
♥ 142
@LisMed-i4m
Hermosa y poderosa colaboración 😍Recordemos que tenemos una herencia cultural que debemos proteger y honrar. 🇵🇪 y 🇲🇽 juntos somos lo más.
♥ 117
@Crystalline-scribe
Wow this song is so beautiful and powerful! As a Peruvian, I grew up feeling ashamed of my indigenous roots as the “paisanos” are considered lower than lower class in Peru, which is really sad.

Seeing her sing in Quechua and be proud of our indigenous roots was so powerfully liberating to me and I teared up seeing her dance in the traditional clothes.

This song stirs something inside of me and I feel emotional seeing Peru and our culture. Thank you so much for such a transformative song ❤❤❤🇵🇪
♥ 59
- @shainniasu2721
  Renata Flores helped me to understand part of my roots as well, she is very proud of her language and culture and keeps it alive. Definitely check out all of her stuff if you are Quechua, or even if you're not.
  I followed Xiuhtezcatl separately so I was super excited to see him finally do a song with her!
  ♥ 7
- @juanvasquez2050
  Linerato kani, Ushpa, grupo Quena, semillas, Asc 2:39 esis Nativa entre otros... no te olvides qie somos LOS HIJOS DEL SOL!!
  ♥ 5
@roxanapariona23
El latin grammy acaba dedictar que habra nominaciones nuevas y espero que sea musica precolombina y espero que sea mencionado los talentos que tienen una trayectoria de 20 años en el folklore en cada pais de latinoamerica y los nuevos talentosos como ustedes , arriba Mexico y Peru ¡¡.
♥ 379
@crystalgonzales4534
Never be ashamed of your beautiful roots. Im sick and tired of everyone thinking European features and cultures are better or above other cultures of people of color or just non-european cultures in general. My people are beautiful, and that colored skin is beautiful. Remember how great your ancestors were and how skillfully they survived and thrived in the land. Never feel less than anyone.
♥ 304
- @alicaondackova1801
  Me as a european am also sick of us, history and culture of occupation and genocide, not all of us are colonizers and have a superiority gene... especially in Slovakia, we are always the ones being occupied by anyone thtough all of our history, keep your healthy anger and dont let your voice ever be silenced
  ♥ 12
- @journeytoself
  A few european powers were the colonizers, most of Eastern Europeans were opressed in our small countries...they are actively trying to erase our history even today...united we stand...
  ♥ 5
@pilarcubacoello28
Renata Flores es para nuestro país peruano, un rayito de memoria, conexión y arte. Y como buenas ayacuchanas, resilientes y resistentes. Bonita música, SEGUIMOS resistiendo para siempre.
♥ 132
- @bethc7981
  Honrando a la gran Bartolina Sisa
  ♥ 3