በፔሩ ከተሞችና በሶሻል ሚዲያ ገጾች ላይ፣ ኬቹዋ እንደ ሙዚየም ቅርስ ወይም ያለፈ ታሪክ አይደለም የሚታየው። በድምፅ ማጉያዎች፣ በፖፕ ዜማዎች እና በሃይፐርፖፕ ምቶች ውስጥ እየተሰማ ነው። ባለፉት ጥቂት ዓመታት፣ አዲስ የአርቲስቶች ትውልድ ይህን የሀገር በቀል ቋንቋ ቀጥታ ወደ ዳንስ ወለሎች አምጥቶታል፤ የአንዲስ አካባቢ ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎችንና ምቶችን ከዘመናዊ አርባን ፕሮዳክሽን፣ ሬጌቶን፣ ትራፕ እና ከኬ-ፖፕ ስታይል ጋር እያዋሃዱት ነው። በአድናቂዎች እና በሀገር ውስጥ ሚዲያዎች በጥቅሉ ኪው-ፖፕ እና አርባን ፊውዥን ተብሎ የሚጠራው ይህ እንቅስቃሴ፣ በዘመናዊ ፖፕ ጥራትና ብቃት እየተሰራ ይገኛል።
በዚህ የሀገር ውስጥ የሙዚቃ ዝውውር ግንባር ቀደም የሆነችው Avril Navarro ናት። ከአያኩቾ የወጣችው Navarro፣ መጀመሪያ በ15 ዓመቷ በLa Voz Kids ላይ ትኩረትን የሳበች ሲሆን፣ በ2024 መጨረሻ ላይ በ18 ዓመቷ “Viaje” በተሰኘው ነጠላ ዜማዋ ራሷን እንደ ሶሎ አርቲስት አሳውቃለች። የሙዚቃ ስታይሏን በኬቹዋ የተሰራ የፔሩ አርባን ፊውዥን ብላ የምትገልጸው Navarro፣ ከታላላቅ ባለሙያዎች ጋር በጋራ ሰርታለች፤ ከነዚህም ውስጥ የላቲን ግራሚ አሸናፊው Gustavo Ramírez እና የአያኩቾው ፕሮዲውሰርና ዲጄ Kayfex ይገኙበታል። ድምጿ ቀጥታ ለክለብ ወደሚሆኑ ምቶች ያደላል፦ አምስት ትራኮችን የያዘው የመጀመሪያ ኢፒዋ Mi Eterno Kuyaycha፣ እሷ “ኩምቢያስ” ብላ የምትጠራውን ሙዚቃ ያቀርባል፤ ከፕሮዲውሰር Kiwan ጋር በመሆን እንደ Los Destellos “Elsa” ያሉ መሰረታዊ የፔሩ ኩምቢያ ስራዎችን በአዲስ መልክ በመስራት፣ አርባን ምቶችን፣ የአንዲስ ሙዚቃ መለያዎችን እና የኬቹዋ ግጥሞችን አዋህዳለች፤ ከዚህም ጎን ለጎን ከMarci la Anomalía ጋር የሰራችው “Qamuy Qamuy” የሚለው ትራክ ይገኝበታል።
ከፍተኛ ጉልበት ያላቸው የኤሌክትሮኒክ ሙዚቃ ሙከራዎች ደግሞ በGardenia Reynoso ፕሮጀክት በሆነው Qorianka በኩል በፍጥነት እየቀጠሉ ነው። የካቲት 2025 የወጣው የመጀመሪያ የራሷ ድርሰት የሆነው “Upallay” የተሰኘው ነጠላ ዜማዋ፣ በሃይፐርፖፕ ድምፆች፣ በኬ-ፖፕ የድምፅ አወጣጥ እና በአንዲስ ባህላዊ ሙዚቃ ቅንብር መካከል በጥሩ ሁኔታ ይሸጋገራል። ይህ ውህደት በኢንተርኔት ላይ ወዲያውኑ ተቀባይነት ያገኘ ሲሆን፣ አንድ አድማጭ ከቪዲዮው ስር “Me encanra que puedo captar la influencia del kpop pero también reconozco los sonidos de la música andina” (“የኬ-ፖፕ ተጽዕኖውን መረዳት መቻሌ በጣም ደስ ይለኛል፣ ግን ደግሞ የአንዲስ ሙዚቃ ድምፆችንም እለያለሁ”) ብሎ አስተያየት አስፍሯል።
ይህንኑ የኤሌክትሮኒክ እና ፖፕ ሙዚቃ ቀለም የምትጋራው SÖFY ስትሆን፣ በኢንተርኔት ላይ ከቨር ዘፈኖችን ከመልቀቅ ወጥታ ስፓኒሽ እና ኬቹዋን እያፈራረቀች በሰራችው Corazón Imperial በተሰኘው የስቱዲዮ አልበሟ ወደ ሙሉ የሙዚቃ ስራዎች ተሸጋግራለች። በጥቅምት 2023 ከወጣው “KILLACHKINMI” እና በመጋቢት 2025 ከወጣው “FANTASÍA” ባሉ ስራዎቿ እድገቷን እያሳየች፣ በአያኩቾ እና በመላ ሀገሪቱ ካሉ ወጣት አድማጮች ጋር በቀጥታ የሚገናኝ የራሷ የሆነ የፖፕ ማንነት ገንብታለች።
የኪው-ፖፕን መሰረታዊ ቅርጽ ይዞ እየመራ ያለው Lenin Tamayo ነው። መጀመሪያ ላይ ይህን ስታይል ለብቻው ይዞ የወጣው Tamayo፣ የደቡብ ኮሪያ ፖፕ ሙዚቃ መገለጫ የሆኑትን የተቀናጁ የዳንስ እንቅስቃሴዎች፣ grs ዜማዎች እና ጥርት ያለ የድምፅ አወጣጥ ወስዶ ከአንዲያን ምቶች ጋር አዋህዷቸዋል። በመጋቢት 2025 ከ AMARU II ፕሮጀክቱ ላይ “LA LLAQTA” የተሰኘውን የግጥም ቪዲዮ የለቀቀ ሲሆን፣ በዚህም የስታይሉን ጠንካራ ድብደባ እና የኬችዋ ቋንቋ ግጥሞችን ይበልጥ አጠናክሮበታል።
በሰሜናዊው ድንበር ማዶ ደግሞ፣ በኢኳዶር የሚገኘው የኪችዋ ቋንቋ ተናጋሪ ወጣቶች እንቅስቃሴ ተመሳሳይ ግለት ይዞ ቀጥሏል። በኦታቫሎ ውስጥ ከሚገኘው የፔጉቼ ማህበረሰብ የወጡትና ስድስት አባላት ያሉት የሙዚቃ ቡድን Mana Maymanda፣ በ2018 ከለቀቁት 14 ትራኮች ያሉት Kashnamari አልበም ጀምሮ፣ ዘመናዊ የሀገር በቀል ፖፕ ሙዚቃን በአፍ መፍቻ ቋንቋቸው ለዓመታት ሲሰሩ ቆይተዋል። በየካቲት 2025 የለቀቁት “Juyashka Panigu”—በ Roberto Lema ተጽፎ ከ Randall Ballesteros ጋር የተቀናበረው ስራ—የኦታቫሎ ማህበረሰብ የህይወት ታሪኮችን ጥርት ካለና ለጆሮ ቀላል ከሆነ ቅንብር ጋር ያጣመረ ሲሆን፣ ከ Grande Liga Records ጋር እንደ “Ayapa Churi” ባሉ ትራኮች የጀመሩትን የስቱዲዮ ስራዎች ስብስብ አስቀጥሏል።
ለዚህ አጠቃላይ ንቅናቄ መሰረት የጣለችው ግን የአያኩቾዋ Renata Flores ናት። Flores መጀመሪያ የሀገር ውስጥ አመለካከትን የቀየረችው በ2015 የ Michael Jacksonን “The Way You Make Me Feel” በኬችዋ ቋንቋ ከቨር ሰርታ ከ2.2 ሚሊዮን በላይ እይታዎችን ባገኘች ጊዜ ነበር። በቫይራል ከቨር ስራዎች ብቻ ተወስና ከመቅረት ይልቅ፣ Flores ሙዚቃዋን ወደ ላቲን ትራፕ፣ ሂፕ-ሆፕ፣ ሬጌቶን እና ኤሌክትሮኒክ ፕሮዳክሽን በመውሰድ፣ ከጠንካራ የራፕ ግጥሞቿ ስር ባህላዊ የአንዲያን የሙዚቃ መሳሪያዎችን ቀላቅላለች። በአካባቢው የከተማ ሙዚቃ ላይ የፈጠረችው ተጽዕኖ፣ እንደ Wariwillka የ200ኛ ዓመት መታሰቢያ የራፕ ትራክ “Tusuriy (Bailemos)” ካሉ የጎዳና ላይ ክስተቶች ጋር እኩል የሚጓዝ ነበር፤ ይህ ትራክ በዩቲዩብ ላይ “Tusuriy challenge” በቫይራል እንዲ ቀጣጠል ያደረገና የሀገር በቀል ራፕን በቀጥታ ወደ ብሔራዊ የቴሌቪዥን ስርጭት ያመጣ ነበር። በ2025 ደግሞ Flores የራሷን ወጥ የኬችዋ ድርሰቶች ወደ ዋና ዋና መድረኮች በማውጣት፣ በ Viña del Mar ፌስቲቫል ላይ “Kutitika” የተሰኘውን ስራዋን አቅርባለች።
Flores ይህንን ድምፅ ወደ ሰፊው አህጉርም አሻግራዋለች። በመጋቢት 2025፣ በኮሎራዶ ካደገው የሜክሲኮ ሀገር በቀል ራፐር Xiuhtezcatl ጋር በመጣመር ለ TONATIUH አልበሙ የተቀረጸውን “SÍGUEME” የተሰኘ ትራክ ሰርታለች። ለመጠናቀቅ ከአንድ ዓመት በላይ የፈጀው ይህ ስራ፣ Xiuhtezcatlን ለቀረጻ ወደ ደቡብ በማምጣት በፑንኩፓታ እና አያኩቾ እንዲቀርጽ ያደረገው ሲሆን፣ ስፓኒሽ፣ ናዋትል እና ኬችዋ ቋንቋዎችን በዘመናዊ የሂፕ-ሆፕ ፕሮዳክሽን ላይ አዋህዷል።
ይህ ሳውንድ አልፎ አልፎ ከሀገር ድንበር ዘሎ የሚሰማ ቢሆንም—ለምሳሌ Tamayo በቅርቡ የኪው-ፖፕ (Q-pop) ሴቱን ወደ ታይላንድ በመውሰድ ከሀገሪቱ የፖፕ ቡድን Berry Berry ጋር በመድረክ ላይ አብሮ ሰርቷል—ዋናው አድማጭ ግን አሁንም እዛው ሀገር ውስጥ ያለው ነው። የዚህ ሙዚቃ ነፍስ ያለው ከKayfex እና Kiwan ጋር በሚደረጉት የአያኩቾ የስቱዲዮ ቀረጻዎች ውስጥ፣ የAvril Navarro የኩምቢያ ቤዝላይኖች በሚደመጡባቸው የዳንስ ወለሎች ላይ፣ እና “Upallay”ን አዲስ እያገኙት ባሉት ታዳጊዎች የሄድፎን ሚክሶች ውስጥ ነው።
ምንጮች
- El quechua brilla en Tailandia a través del Q'pop de Lenin Tamayo
- Do K-pop ao Q'pop: o peruano que adaptou o fenômeno global do pop coreano para o quíchua
- Peru teen aims to revive Quechua, one pop song at a time – Digital Journal
- Renata Flores, la voz quechua del pop – Vice Magazine
- Renata Flores: el rap que nació en los Andes y hoy sorprende al mundo
- Lenguas originarias | Wariwillka | Renata Flores | Pop en quechua | La revolución del pop y la música urbana en lenguas originarias
ሁሉንም 32 ምንጮች አሳይ
- Libres para fusionar: sonidos, raíces y futuro – Nexos
- Pop y quechua: SÖFY se consolida con “Corazón Imperial”
- Qorianka debuta en la escena Q-pop con su sencillo “Upallay”
- Q'pop, el fenómeno musical coreano adaptado en Perú
- World Domination! SOFY Is Seizing Her Ambitions | Features | Clash Magazine Music News, Reviews & Interviews
- SOFY | Spotify
- music is to blame.: SOFY: ’ OK, Computer’ Is To Blame
- SOFY – The Digilogue
- 50/50 – song and lyrics by SOFY – Spotify
- Press – Xiuhtezcatl
- Xiuhtezcatl
- Music — Xiuhtezcatl
- Indigenous artists reclaim culture and community through music
- Renata Flores, rapera nacida en Ayacucho: "Tenía esa …"
- The Indigenous Artists Choosing Community Over Virality
- Xiuhtezcatl | Spotify
- Lenin – слушать песни онлайн бесплатно на Zvuk.com, музыка в хорошем качестве
- The perfect combination of rough & smooth with GINJIN | LIFTED JAPAN
- Ginjin, Lil Thug E : le son de la trap mongole – Radio Nova
- El grupo que rinde honores a Peguche
- Mana Maymanda – Contigo Hasta El Final (Video Oficial)
- Mi Eterno Kuyaycha – EP – Álbum de Avril Navarro – Apple Music
- Avril Navarro presenta “Mi Eterno Kuyaycha”, su nuevo EP de Qumbias – NTEVE
- Desde Ayacucho, Avril Navarro presenta una nueva mirada a un clásico de la cumbia peruana – Huamangazo
- Avril Navarro presenta Qumbia con Q – Radio Modamix Ayacucho
- Avril Navarro (@avrilnavarrooficial)
Xiuhtezcatl, as an indigenous myself living in Mexico and having endured discrimination by my own people, I'm glad that you do what you do! Thank you for having the power and courage to raise our voices!
♥ 529Thank you so much! Love you!
Don't you ever stop doing what you do! 🥹
We'll always support you!!!!❤️❤
No importa dónde vaya, yo sé de dónde soy.
♥ 10Sigue, sígueme hasta llegar al sol. Los Camino se unen, la profecia cumple.
El Condor desde el sur, la águila del Norte. We have to fight false narratives.
The last line is the most important. America has a superiority complex, and always has. We, as people, have believed for so long, and a lot of people still believe that we are the eagle and the people who have helped us build this country are the vultures of the south, when we have built our system and our country off the backs of Mexican families, who have helped hold our economy together. We are not better. America's complex has ruined and crashed our economy, and any stability we have, for a long time.
Go back to the first line. "no importa dónde vaya, yo sé dónde soy."
It doesn't matter where you are going.
Yet,
You know who you are, despite what has been deeply ingrained in our ungrateful people, our systematic failures. You know who you are, you know the people who will stand by you, and who will be true. The people who see you, face-to-face, look you in your eyes, as you are equal.
Listen to that, not the people who will hold you back from being the person you are. Share your indigenous culture, and let the unity happen. It's the only way we grow and progress as a society. We have to continue bridging gaps. ❤
Ok, yo no hablo nahuatl ni quechua, pero esto me hizo llorar. ¡Arriba nuestros pueblos indígenas! Esto es el alma de nuestros países, por más que se empeñen en olvidarlo y querer adoptar una cultura cuyo valor principal es el consumismo voraz y el materialismo radical.
♥ 617We speak the languages of our oppressors. We can restore what was taken.
♥ 14@ceciliatorres5341 jajajajaj dice tonterías señora. Seguir teniendo identidad de los pueblos originarios es lo correcto, obvio en estos tiempos se tiene que adaptar la cultura y descartar las cosas que no están bien. Usted cree que los franceses niegan sus danzas y vestimenta antigua? los noruegas acaso odian que hayan sido vikingos? los italianos odian haber sido romanos? los chinos odian sus dinastías? Es horripilante que un mexicano odie su propia cultura e historia. Sus palabras demuestran su falta de identidad y su baja autoestima.
♥ 7Saludos desde las Tierras ancestrales de la Nación Gunadule en Panamá, seguimos resistiendo por medio de nuestra arte. 🔥
♥ 314Fuerza a la resistencia de tu pueblo!
♥ 26Saludos desde Perú - chiclayo tierra de los Moches y el señor de Sipan y Huaca Rajada
♥ 17Tengo 67 años y me gusta el movimiento urbano y más si trata de recuperar y afianzar nuestras ancestrales culturas.
La profecía es cierta. ❤🪶🦅✊🏽 Admiración total por su arte y música, hermanos. Acá una compañera música desde Ecuador! ¡Arriba! ✨🙌🏼🤗
♥ 565El agua, la tierra, el aire, el sol. Y esos elementos que nos impulsan a la lucha, al amor. El alma secreta de las cosas. La conciencia universal. La memoria ancestral. La esperanza de un mundo mejor...
♥ 17Can you teach me your language.
♥ 9As someone who has ancestral history from Canada to Mexico to Peru, and has been following both of you for a long time, this is so meaningful. From Alaska to Argentina, we are all cousins. This is our land and it is only ours to shape. Together.
♥ 143The land knows now borders <3
♥ 18@ more now than ever
♥ 1Lo máximo. Renata es una de las mejores artistas que tenemos en Perú.
♥ 160Pero lamentablemente no tiene acogida, en cambio alejandra baigorrea y leslie saw son más conocidas 😢 Renata, Liberato Kani, Ushpa y otros son los verdaderos representantes de Perú
♥ 8@juanvasquez2050 Bueno pero nunca es tarde para conocerla y hacerla famosa.
♥ 2Ver la unión de la águila (donde vivo 🇨🇦) y el cóndor (donde nací 🇵🇪) en la canción y en tantos elementos artísticos del video fue increíble! Gracias por darnos este regalito, Renata y Xiuhtezcatl. 🫶🏽🤎
♥ 142Hermosa y poderosa colaboración 😍Recordemos que tenemos una herencia cultural que debemos proteger y honrar. 🇵🇪 y 🇲🇽 juntos somos lo más.
♥ 118Wow this song is so beautiful and powerful! As a Peruvian, I grew up feeling ashamed of my indigenous roots as the “paisanos” are considered lower than lower class in Peru, which is really sad.
♥ 59Seeing her sing in Quechua and be proud of our indigenous roots was so powerfully liberating to me and I teared up seeing her dance in the traditional clothes.
This song stirs something inside of me and I feel emotional seeing Peru and our culture. Thank you so much for such a transformative song ❤❤❤🇵🇪
Renata Flores helped me to understand part of my roots as well, she is very proud of her language and culture and keeps it alive. Definitely check out all of her stuff if you are Quechua, or even if you're not.
♥ 7I followed Xiuhtezcatl separately so I was super excited to see him finally do a song with her!
Linerato kani, Ushpa, grupo Quena, semillas, Asc 2:39 esis Nativa entre otros... no te olvides qie somos LOS HIJOS DEL SOL!!
♥ 5Never be ashamed of your beautiful roots. Im sick and tired of everyone thinking European features and cultures are better or above other cultures of people of color or just non-european cultures in general. My people are beautiful, and that colored skin is beautiful. Remember how great your ancestors were and how skillfully they survived and thrived in the land. Never feel less than anyone.
♥ 307Me as a european am also sick of us, history and culture of occupation and genocide, not all of us are colonizers and have a superiority gene... especially in Slovakia, we are always the ones being occupied by anyone thtough all of our history, keep your healthy anger and dont let your voice ever be silenced
♥ 12A few european powers were the colonizers, most of Eastern Europeans were opressed in our small countries...they are actively trying to erase our history even today...united we stand...
♥ 5El latin grammy acaba dedictar que habra nominaciones nuevas y espero que sea musica precolombina y espero que sea mencionado los talentos que tienen una trayectoria de 20 años en el folklore en cada pais de latinoamerica y los nuevos talentosos como ustedes , arriba Mexico y Peru ¡¡.
♥ 381Renata Flores es para nuestro país peruano, un rayito de memoria, conexión y arte. Y como buenas ayacuchanas, resilientes y resistentes. Bonita música, SEGUIMOS resistiendo para siempre.
♥ 132Honrando a la gran Bartolina Sisa
♥ 3