Перуаның қалалық орталықтары мен цифрлық ленталарында кечуа тілі мұражай экспонаты немесе тарихи жәдігер ретінде қарастырылмайды. Ол сабвуферлерден, поп әуендерден және гиперпоп құрылымдарынан өтіп барады. Соңғы бірнеше жылда бір топ орындаушылар байырғы тілді тікелей би алаңдарына шығарып, анд таулы аспаптары мен дәстүрлі ырғақтарын заманауи урбандық продакшнмен, реггетонмен, трэппен және K-pop стилімен ұштастырды. Жанкүйерлер мен жергілікті БАҚ оны кеңінен Q-pop және урбандық фьюжн деп атап жүр, бұл қозғалыс заманауи поп дәлдігімен жұмыс істейді.
Осы жергілікті ротацияның алдыңғы қатарында Авриль Наварро тұр. Аякучо қаласынан шыққан Наварро 15 жасында La Voz Kids жобасында көзге түсіп, кейін 2024 жылдың соңында 18 жасында “Viaje” синглымен жеке орындаушы ретінде танылды. Өз стилін кечуа тіліндегі перуалық урбандық фьюжн деп анықтайтын Наварро мықты серіктестермен жұмыс істеді: Latin Grammy жеңімпазы Густаво Рамирес пен Аякучо продюсері әрі диджейі Kayfex. Оның дыбысы тікелей клубтық ырғаққа сүйенеді: бес тректен тұратын дебюттік EP Mi Eterno Kuyaycha ол “qumbias” деп атайтын нәрсені ұсынады, продюсер Kiwan-мен бірге Los Destellos тобының “Elsa” сияқты перуалық кумбия классикасын қайта ойластырып, урбандық перкуссия, анд элементтері мен кечуа тіліндегі сөздерді Marci la Anomalía-мен бірге жазылған “Qamuy Qamuy” сияқты тректермен араластырады.
Жоғары энергиялы электрондық эксперименттер жолы Qorianka жобасының негізін қалаушы Гардения Рейносо арқылы да бірдей жылдам жүреді. Оның 2025 жылдың ақпанында шыққан “Upallay” синглы — тұңғыш авторлық композициясы — гиперпоп текстуралары, K-pop вокалдық құрылымдары мен анд фольклорлық аранжировкаларының арасында өткір кесіледі. Бұл гибридті тәсіл интернетте бірден жаңғырық тапты, бір тыңдаушы видеоның астына былай деп жазды: “Me encanra que puedo captar la influencia del kpop pero también reconozco los sonidos de la música andina” (“K-pop ықпалын сезінгенім ұнайды, бірақ анд музыкасының дыбыстарын да танимын”).
Осы электрондық және поп палитрасын SÖFY бөліседі, ол интернет-каверлер жариялаудан бастап Corazón Imperial студиялық альбомымен толыққанды релиздерге көшті, онда испан және кечуа тілдерін алмастырады. 2023 жылдың қазанындағы “KILLACHKINMI” мен 2025 жылдың наурызындағы “FANTASÍA” сияқты релиздер арқылы эволюциясын бақылай отырып, ол Аякучодағы және бүкіл елдегі жас аудиториямен тікелей байланысатын айрықша поп бейнесін бекітті.
Q-pop тірегін ұстап тұрған — Ленин Тамайо. Бастапқыда бұл тегтің жалғыз өкілі ретінде әрекет еткен Тамайо оңтүстік корейлік поптың синхрондалған хореографиясын, өткір әуендерін және таза вокалын алып, оларды анд тауырларына сыйғызды. 2025 жылдың наурызында ол өзінің AMARU II жобасынан алынған “LA LLAQTA” лирикалық видеосын ұсынды, стильдің перкуссиялық шабуылын және кечуа тіліндегі өлеңін одан әрі күшейтті.
Солтүстік шекараның арғы жағында, Эквадорда кичуа тіліндегі жастар қозғалысы ұқсас серпінге ие. Отавалоның Пeguche қауымдастығында орналасқан алты мүшелі Mana Maymanda тобы көп жылдар бойы заманауи байырғы попты өз ана тілінде бекітіп келеді, бұл 2018 жылғы 14 әні бар Kashnamari альбомынан бастау алады. Олардың 2025 жылдың ақпанындағы “Juyashka Panigu” шығармасы — Роберто Лема жазған және Рэндалл Балестероспен бірге аранжировкаланған — Отавало қауымдастығының өмірлік тақырыптарын нақты, қолжетімді аранжировкалармен ұштастырып, “Ayapa Churi” сияқты тректерде Grande Liga Records-пен бірге жазылған студиялық каталогты жалғастырады.
Осы толқынның негізі Аякучодан шыққан Рената Флореске барып тіреледі. Флорес 2015 жылы Майкл Джексонның “The Way You Make Me Feel” әнін кечуа тілінде коверлеп, 2,2 миллионнан астам қаралым жинағанда, жергілікті қабылдауды алғаш өзгертті. Флорес вирустық жаңалық деңгейінде қалып қоймай, өз дыбысын шикі латын трэпіне, хип-хопқа, реггетонға және электрондық продакшнға жылжытып, агрессивті барыстардың астына дәстүрлі анд аспаптарын қосты. Оның жергілікті урбандық ландшафтқа әсері Wariwillka-ның екі жүзжылдыққа арналған “Tusuriy (Bailemos)” рэп туындысы сияқты көше деңгейіндегі құбылыстармен қатар жүрді, ол YouTube-те вирустық “Tusuriy challenge” тудырып, байырғы рэпті тікелей ұлттық телеарнаға шығарды. 2025 жылға қарай Флорес өзінің төлтума кечуа композицияларын мейнстрим платформаларға шығарып, Винья-дель-Мар фестивалінде “Kutitika” әнін ұсынды.
Флорес сондай-ақ бұл дыбысты кең континентке жалғады. 2025 жылдың наурызында ол Колорадода өскен мексикалық байырғы рэпер Xiuhtezcatl-мен “SÍGUEME” трегі үшін бірікті, ол оның TONATIUH альбомы үшін жазылған. Бір жылдан астам уақыт бойы жасалған бұл трек Xiuhtezcatl-ды оңтүстікке Пункупата мен Аякучода түсіруге әкеліп, заманауи хип-хоп продакшнында испан, науатль және кечуа тілдерін араластырды.
Дыбыс кейде сыртқа да таралады — Тамайо жақында өзінің Q-pop сетін Тайландқа апарып, жергілікті поп-акті Berry Berry-мен сахнада бірлескен — бірақ негізгі аудитория жергілікті күйінде қалады. Ол Кайфекс пен Киуанмен Ayacucho студиясындағы жазу сессияларында, Avril Navarro-ның кумбия бас-сызықтары айналатын би алаңдарында және “Upallay”-ды жаңадан ашып жатқан жасөспірімдердің құлаққап микстерінде өмір сүреді.
Дереккөздер
- El quechua brilla en Tailandia a través del Q'pop de Lenin Tamayo
- Do K-pop ao Q'pop: o peruano que adaptou o fenômeno global do pop coreano para o quíchua
- Peru teen aims to revive Quechua, one pop song at a time – Digital Journal
- Renata Flores, la voz quechua del pop – Vice Magazine
- Renata Flores: el rap que nació en los Andes y hoy sorprende al mundo
- Lenguas originarias | Wariwillka | Renata Flores | Pop en quechua | La revolución del pop y la música urbana en lenguas originarias
Барлық 32 дереккөзді көрсету
- Libres para fusionar: sonidos, raíces y futuro – Nexos
- Pop y quechua: SÖFY se consolida con “Corazón Imperial”
- Qorianka debuta en la escena Q-pop con su sencillo “Upallay”
- Q'pop, el fenómeno musical coreano adaptado en Perú
- World Domination! SOFY Is Seizing Her Ambitions | Features | Clash Magazine Music News, Reviews & Interviews
- SOFY | Spotify
- music is to blame.: SOFY: ’ OK, Computer’ Is To Blame
- SOFY – The Digilogue
- 50/50 – song and lyrics by SOFY – Spotify
- Press – Xiuhtezcatl
- Xiuhtezcatl
- Music — Xiuhtezcatl
- Indigenous artists reclaim culture and community through music
- Renata Flores, rapera nacida en Ayacucho: “Tenía esa …”
- The Indigenous Artists Choosing Community Over Virality
- Xiuhtezcatl | Spotify
- Lenin – слушать песни онлайн бесплатно на Zvuk.com, музыка в хорошем качестве
- The perfect combination of rough & smooth with GINJIN | LIFTED JAPAN
- Ginjin, Lil Thug E : le son de la trap mongole – Radio Nova
- El grupo que rinde honores a Peguche
- Mana Maymanda – Contigo Hasta El Final (Video Oficial)
- Mi Eterno Kuyaycha – EP – Álbum de Avril Navarro – Apple Music
- Avril Navarro presenta “Mi Eterno Kuyaycha”, su nuevo EP de Qumbias – NTEVE
- Desde Ayacucho, Avril Navarro presenta una nueva mirada a un clásico de la cumbia peruana – Huamangazo
- Avril Navarro presenta Qumbia con Q – Radio Modamix Ayacucho
- Avril Navarro (@avrilnavarrooficial)
Xiuhtezcatl, as an indigenous myself living in Mexico and having endured discrimination by my own people, I'm glad that you do what you do! Thank you for having the power and courage to raise our voices!
♥ 529Thank you so much! Love you!
Don't you ever stop doing what you do! 🥹
We'll always support you!!!!❤️❤
No importa dónde vaya, yo sé de dónde soy.
♥ 10Sigue, sígueme hasta llegar al sol. Los Camino se unen, la profecia cumple.
El Condor desde el sur, la águila del Norte. We have to fight false narratives.
The last line is the most important. America has a superiority complex, and always has. We, as people, have believed for so long, and a lot of people still believe that we are the eagle and the people who have helped us build this country are the vultures of the south, when we have built our system and our country off the backs of Mexican families, who have helped hold our economy together. We are not better. America's complex has ruined and crashed our economy, and any stability we have, for a long time.
Go back to the first line. "no importa dónde vaya, yo sé dónde soy."
It doesn't matter where you are going.
Yet,
You know who you are, despite what has been deeply ingrained in our ungrateful people, our systematic failures. You know who you are, you know the people who will stand by you, and who will be true. The people who see you, face-to-face, look you in your eyes, as you are equal.
Listen to that, not the people who will hold you back from being the person you are. Share your indigenous culture, and let the unity happen. It's the only way we grow and progress as a society. We have to continue bridging gaps. ❤
Ok, yo no hablo nahuatl ni quechua, pero esto me hizo llorar. ¡Arriba nuestros pueblos indígenas! Esto es el alma de nuestros países, por más que se empeñen en olvidarlo y querer adoptar una cultura cuyo valor principal es el consumismo voraz y el materialismo radical.
♥ 617We speak the languages of our oppressors. We can restore what was taken.
♥ 14@ceciliatorres5341 jajajajaj dice tonterías señora. Seguir teniendo identidad de los pueblos originarios es lo correcto, obvio en estos tiempos se tiene que adaptar la cultura y descartar las cosas que no están bien. Usted cree que los franceses niegan sus danzas y vestimenta antigua? los noruegas acaso odian que hayan sido vikingos? los italianos odian haber sido romanos? los chinos odian sus dinastías? Es horripilante que un mexicano odie su propia cultura e historia. Sus palabras demuestran su falta de identidad y su baja autoestima.
♥ 7Saludos desde las Tierras ancestrales de la Nación Gunadule en Panamá, seguimos resistiendo por medio de nuestra arte. 🔥
♥ 314Fuerza a la resistencia de tu pueblo!
♥ 26Saludos desde Perú - chiclayo tierra de los Moches y el señor de Sipan y Huaca Rajada
♥ 17Tengo 67 años y me gusta el movimiento urbano y más si trata de recuperar y afianzar nuestras ancestrales culturas.
La profecía es cierta. ❤🪶🦅✊🏽 Admiración total por su arte y música, hermanos. Acá una compañera música desde Ecuador! ¡Arriba! ✨🙌🏼🤗
♥ 565El agua, la tierra, el aire, el sol. Y esos elementos que nos impulsan a la lucha, al amor. El alma secreta de las cosas. La conciencia universal. La memoria ancestral. La esperanza de un mundo mejor...
♥ 17Can you teach me your language.
♥ 9As someone who has ancestral history from Canada to Mexico to Peru, and has been following both of you for a long time, this is so meaningful. From Alaska to Argentina, we are all cousins. This is our land and it is only ours to shape. Together.
♥ 143The land knows now borders <3
♥ 18@ more now than ever
♥ 1Lo máximo. Renata es una de las mejores artistas que tenemos en Perú.
♥ 160Pero lamentablemente no tiene acogida, en cambio alejandra baigorrea y leslie saw son más conocidas 😢 Renata, Liberato Kani, Ushpa y otros son los verdaderos representantes de Perú
♥ 8@juanvasquez2050 Bueno pero nunca es tarde para conocerla y hacerla famosa.
♥ 2Ver la unión de la águila (donde vivo 🇨🇦) y el cóndor (donde nací 🇵🇪) en la canción y en tantos elementos artísticos del video fue increíble! Gracias por darnos este regalito, Renata y Xiuhtezcatl. 🫶🏽🤎
♥ 142Hermosa y poderosa colaboración 😍Recordemos que tenemos una herencia cultural que debemos proteger y honrar. 🇵🇪 y 🇲🇽 juntos somos lo más.
♥ 118Wow this song is so beautiful and powerful! As a Peruvian, I grew up feeling ashamed of my indigenous roots as the “paisanos” are considered lower than lower class in Peru, which is really sad.
♥ 59Seeing her sing in Quechua and be proud of our indigenous roots was so powerfully liberating to me and I teared up seeing her dance in the traditional clothes.
This song stirs something inside of me and I feel emotional seeing Peru and our culture. Thank you so much for such a transformative song ❤❤❤🇵🇪
Renata Flores helped me to understand part of my roots as well, she is very proud of her language and culture and keeps it alive. Definitely check out all of her stuff if you are Quechua, or even if you're not.
♥ 7I followed Xiuhtezcatl separately so I was super excited to see him finally do a song with her!
Linerato kani, Ushpa, grupo Quena, semillas, Asc 2:39 esis Nativa entre otros... no te olvides qie somos LOS HIJOS DEL SOL!!
♥ 5Never be ashamed of your beautiful roots. Im sick and tired of everyone thinking European features and cultures are better or above other cultures of people of color or just non-european cultures in general. My people are beautiful, and that colored skin is beautiful. Remember how great your ancestors were and how skillfully they survived and thrived in the land. Never feel less than anyone.
♥ 307Me as a european am also sick of us, history and culture of occupation and genocide, not all of us are colonizers and have a superiority gene... especially in Slovakia, we are always the ones being occupied by anyone thtough all of our history, keep your healthy anger and dont let your voice ever be silenced
♥ 12A few european powers were the colonizers, most of Eastern Europeans were opressed in our small countries...they are actively trying to erase our history even today...united we stand...
♥ 5El latin grammy acaba dedictar que habra nominaciones nuevas y espero que sea musica precolombina y espero que sea mencionado los talentos que tienen una trayectoria de 20 años en el folklore en cada pais de latinoamerica y los nuevos talentosos como ustedes , arriba Mexico y Peru ¡¡.
♥ 381Renata Flores es para nuestro país peruano, un rayito de memoria, conexión y arte. Y como buenas ayacuchanas, resilientes y resistentes. Bonita música, SEGUIMOS resistiendo para siempre.
♥ 132Honrando a la gran Bartolina Sisa
♥ 3